Snelle uitleg: waarom 2FA/MFA onmisbaar is, zelfs met een VPN

Een VPN versleutelt je verbinding, verbergt je IP-adres en maakt het voor derden veel moeilijker om je online activiteiten te volgen. Dat is een uitstekende basis, zeker op openbare Wi-Fi of in een hotel.

Maar één zwak punt blijft over: je accounts zelf. Als iemand je wachtwoord in handen krijgt via een datalek, malware of phishing, kan een VPN niet voorkomen dat die persoon probeert in te loggen.

Daar komt 2FA (twee-staps-verificatie) en MFA (multi-factor-authenticatie) in beeld:

• de VPN beschermt het communicatiekanaal tussen jou en internet;
• 2FA/MFA beschermt de toegang tot de account zelf;
• samen blokkeren ze een groot deel van de pogingen om je accounts over te nemen.

Zelfs als je wachtwoord op straat ligt, kan een aanvaller meestal niet inloggen zonder die tweede stap – een unieke code, push-melding of fysieke sleutel.

Wil je eerst de basis begrijpen? Lees dan ook de gids Wat is een VPN?

2FA en MFA in gewone taal uitgelegd

Authenticatie kan verschillende soorten factoren combineren:

• Iets wat je weet: wachtwoord, pincode, antwoord op een geheime vraag.
• Iets wat je hebt: smartphone, fysieke beveiligingssleutel, hardware-token.
• Iets wat je bent: vingerafdruk, gezichtsscan enzovoort.

2FA betekent dat je precies twee van deze categorieën combineert. Bijvoorbeeld: wachtwoord (iets wat je weet) + tijdelijke code op je telefoon (iets wat je hebt).

MFA is breder: elk systeem dat twee of meer factoren vereist. In sommige bedrijfsomgevingen kan dat wachtwoord + authenticatie-app + hardware-sleutel zijn.

Voor de meeste particulieren is een goed ingestelde 2FA al een enorme sprong vooruit. In omgevingen met gevoelige data – bijvoorbeeld een VPN-toegang tot het bedrijfsnetwerk of toegang tot klantendatabases – is volledige MFA vaak de norm.

Hoe 2FA/MFA de bescherming van een VPN aanvult

Stel dat je een VPN gebruikt voor al je gevoelige activiteiten: e-mail, bankieren, back-office van je webshop, cloudopslag… Je verkeer is dan versleuteld tot aan de VPN-server, wat meekijken op het netwerk sterk bemoeilijkt.

Maar dat houdt een aanvaller niet tegen om elders te proberen in te loggen met jouw wachtwoord. Bijvoorbeeld:

• je gebruikt hetzelfde wachtwoord op meerdere sites en één daarvan wordt gehackt;
• je vult je gegevens in op een overtuigende phishing-pagina;
• er draait al malware op een oud toestel en die logt mee wat je typt.

Zonder 2FA/MFA is het dan simpel: aanvaller tikt het wachtwoord in en is vertrokken. Met 2FA/MFA komt er een extra stap: een unieke code, een push-melding die jij moet goedkeuren of een fysieke sleutel die de aanvaller niet bezit.

Dat is het verschil tussen een gewone deur met enkel een sleutel en een veiligheidsdeur met slot, grendel én alarm.

Veelgebruikte vormen van 2FA/MFA en hun veiligheid

SMS-codes

De bekendste vorm: na je wachtwoord ontvang je een SMS met een code die je moet invullen om de login af te ronden.

Voordelen: makkelijk te activeren, geen extra app nodig.

Nadelen: kwetsbaar voor SIM-swapping, fouten bij de provider en bepaalde vormen van malware. Beter dan helemaal geen 2FA, maar niet ideaal voor je meest gevoelige accounts.

Authenticatie-apps (TOTP)

Apps zoals Google Authenticator, Microsoft Authenticator of de ingebouwde functie in sommige wachtwoordmanagers genereren tijdsgebonden codes die maar enkele seconden geldig zijn.

Voordelen: werken offline, moeilijk te onderscheppen, één telefoon kan tientallen accounts beschermen.

Nadelen: verlies je de telefoon zonder back-up of herstelcodes, dan kan terugkrijgen van toegang lastig zijn.

Push-meldingen

In plaats van een code in te vullen, krijg je een melding op je smartphone: “Probeert u in te loggen?” die je kunt goed- of afkeuren.

Voordelen: heel gebruiksvriendelijk, zeker gecombineerd met biometrie (vingerafdruk of gezicht).

Risico’s: zogeheten “MFA-fatigue”: een aanvaller stuurt veel meldingen in de hoop dat je er uit gewoonte eentje goedkeurt. Gouden regel: keur nooit een login goed die je niet zelf hebt gestart.

Fysieke beveiligingssleutels (FIDO2/WebAuthn)

Dit zijn kleine USB- of NFC-sleutels die een cryptografisch geheim bewaren. Voor toegang steek je de sleutel in en tik je op een knopje.

Voordelen: zeer sterk tegen phishing en aanvallen op afstand. Zelfs een perfecte kopie van een website kan de sleutel niet misbruiken.

Nadelen: extra kost, je moet minstens twee sleutels (hoofd + reserve) beheren en erop letten dat je ze niet kwijtraakt.

Waar moet je 2FA/MFA eerst inschakelen?

Je hoeft niet overal tegelijk te beginnen. Start met de accounts waarbij een hack de grootste schade zou veroorzaken:

1. Je hoofd e-mailadres. Met toegang tot je mailbox kan een aanvaller wachtwoorden van tal van diensten resetten.
2. Online bankieren en betaalservices. Banken hebben eigen beveiliging, maar een goed ingestelde 2FA is een extra laag.
3. Account van je VPN-provider. Die bepaalt welke toestellen je VPN-instellingen gebruiken en beheert je abonnement.
4. Werkaccounts. Zakelijke e-mail, samenwerkings-tools, bedrijfs-VPN en CRM-systemen.
5. Sociale media en messenger-apps. Een overgenomen profiel kan je reputatie schaden of gebruikt worden om je vrienden op te lichten.
6. Cloudopslag. Documenten, identiteitsbewijzen en back-ups verdienen extra bescherming.

Zijn deze accounts beschermd, activeer dan stap voor stap 2FA/MFA op de rest.

Best practices om jezelf niet buiten te sluiten

Slecht voorbereide 2FA kan je ook hoofdpijn bezorgen (telefoon kwijt, geen herstelopties, lange support-procedures). Met deze regels blijf je aan de veilige kant:

• Gebruik een wachtwoordmanager om lange, unieke wachtwoorden te genereren en op te slaan.
• Bewaar herstelcodes op een veilige plaats (kluis, versleuteld document, beveiligde map).
• Voeg waar mogelijk meerdere factoren toe: bijvoorbeeld een authenticatie-app én een fysieke sleutel.
• Zet niet al je factoren op hetzelfde toestel zonder back-up.
• Lees push-meldingen aandachtig en keur alleen logins goed die je zelf startte.

Zo profiteer je van de extra beveiliging zonder het risico dat je definitief wordt buitengesloten.

En waar past de VPN in dit beeld?

2FA/MFA vervangt de VPN niet, en een VPN vervangt 2FA/MFA niet. Ze vullen elkaar aan. Een VPN:

• versleutelt je verkeer op onveilige netwerken en beschermt je Wi-Fi-gebruik;
• maskeert je echte IP-adres;
• kan helpen om geo-blokkades te omzeilen als je bijvoorbeeld Netflix met een VPN gebruikt.

2FA/MFA:

• blokkeert de meeste inlogpogingen met een gestolen wachtwoord;
• maakt aanvallen duurder en minder interessant voor opportunistische hackers;
• geeft je tijd om te reageren (wachtwoord veranderen, actieve sessies controleren).

In 2025 is de combinatie VPN + 2FA/MFA + unieke wachtwoorden eigenlijk het minimale niveau voor iedereen met belangrijke online accounts.

FAQ: veelgestelde vragen over VPN, 2FA en MFA

Is een complex wachtwoord niet genoeg?

Sterke wachtwoorden zijn essentieel, maar ze beschermen niet tegen een datalek bij een dienst of tegen een goed gemaakte phishing-pagina. 2FA/MFA voegt een extra laag toe waardoor een gestolen wachtwoord op zich weinig waarde heeft.

Maakt 2FA al mijn logins niet heel omslachtig?

In de praktijk kun je de meeste diensten aangeven dat een toestel “vertrouwd” is. Je bevestigt één keer de login, daarna wordt 2FA alleen nog gevraagd bij grote wijzigingen of na een bepaalde periode.

Als ik overal 2FA heb, heb ik dan nog een VPN nodig?

Ja. 2FA versleutelt je verkeer niet en verbergt je IP-adres niet. Het beschermt de toegang tot je accounts, niet de inhoud van de data die tussen jouw toestellen en internet reist.

Wat als ik de telefoon verlies waarop mijn authenticatie-app staat?

Daarom is het cruciaal om herstelcodes te bewaren of een tweede factor te voorzien (bijvoorbeeld een fysieke sleutel). Zonder die voorbereiding ben je afhankelijk van de support van de dienst, en dat kan lang en frustrerend zijn.